Jüpiter'de değişiklik tespiti
Jüpiter'in kuzey kutbunda 6, güney kutbunda 7 yıldırım
10 Ekim, 2007 13:22:00 (TSİ)
 |
Yıldırım kutuplarda ilk kez tespit edildi |
NASA, Jüpiter üzerinden Plüton'a gönderdiği 'Yeni Ufuklar' adlı uzay aracı, gezegene bu yılın başında ilk göz atmasından sonraki dönemde çeşitli değişiklikler tespit etti.
NASA'dan yapılan açıklamada, 28 Şubat'ta Jüpiter'in yakınından geçerek gezegenin yerçekimi gücünü bir tramplen gibi kullanan ve hızını artıran uzay aracının, üzerindeki 7 bilimsel araçla Jovian Sistemi'nde (gazlardan oluşan Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün gezegenleri) 700'den fazla gözlem yaptığı belirtildi.
Jüpiter'i ziyaret eden sekizinci uzay aracı olmasına karşın, rotası, zamanlaması ve teknolojisi sayesinde şimdiye kadarki en ayrıntılı keşifleri yapan 'Yeni Ufuklar' (New Horizons), Jüpiter'in kutuplarında çok sayıda şimşek çaktığını saptadı.
Bilimadamları, uzay aracının Güneş Sistemi'nin bu en büyük gezegeninin yakından geçerken elde ettiği görüntülerde, Jüpiter'in kuzey kutbunda 6, güney kutbunda 7 yıldırımın görüldüğünü,
bunlardan bazılarının Dünya'dakilerden 10 kat şiddetli olduğunu belirtti.
Kutuplarda ilk tespit
Jüpiter'in daha önce başka enlemlerinde ve ekvatorunda yıldırımların görüldüğünü, ancak kutuplarında ilk kez tespit edildiğini belirten araştırmacılar, bunun 20 yıldır düşündüklerini doğruladığını ve Jüpiter'in olması gerektiği gibi davrandığını kaydetti.
'Yeni Ufuklar', Jovian Sistemi'nde yaptığı gözlemler sırasında, Jüpiter'in yeni amonyak
bulutlarından oluşan 'yaşam döngüsünü', gezegenin belli belirsiz halkasında hızla dönen
kaya kümelerini, Jüpiter'in uydusu Io'nun içindeki volkanik püskürmeyi ve gezegenin
arkasında bıraktığı uzun manyetik alanda şimdiye dek gözlemlenmeyen parçacıkların
varlığını belirledi.
Uzay aracı ekibinin Florida'daki Amerikan Astronomi Birliği toplantıları sırasında sundukları
ayrıntılı bulgular, Science dergisinin iki gün sonraki sayısında da yayımlanacak.
NASA'nın Ocak 2006'da uzaya gönderdiği ve şimdiye kadarki en hızlı uzay aracı olan 'Yeni Ufuklar', sadece 13 ayda Jüpiter'e ulaştı.
Hala Jüpiter ile Satürn yörüngeleri arasındaki uzaklığın tam ortasında Dünya'dan 1.19 milyar
km uzaklıkta olan uzay aracı, Güneş Sistemi'nin sınırındaki kaya cisimlerden oluşan Kuiper
kuşağına girmeden önce Temmuz 2015'te Plüton ve uydularına ulaşacak.
Jüpiter'in çekim gücünü Şubat'ta bir tramplen gibi kullanarak hızını saatte 14 bin 500 km
daha artıran ve saatte 84 bin km hıza ulaşan uzay aracı, Mart ayında da Jüpiter'in uydusu
Io'daki dev volkanik püskürmenin fotoğraflarını göndermişti.
Yakıtı plütonyum
10 yıl sürecek yolculuğuna 60 metre boyundaki Atlas-5 roketiyle çıkan 'Yeni Ufuklar', uzun yolculuğunda radyoaktif plütonyum yakıtını kullanıyor.
700 milyon dolarlık aracın hedefi Plüton, Dünya'ya ortalama 5.7 milyar kilometre uzakta
bulunuyor. Ay büyüklüğündeki Plüton'da sıcaklık eksi 253 dereceye kadar düşebiliyor.
Yani atom hareketinin durduğu mutlak 0'dan (-273) 20 derece eksiğine kadar.
'Yeni Ufuklar' aracı, ilkçağ yer altı tanrısından adını alan Plüton'un, 1978'den beri bilinen tek
uydusu olan ve adı 'ölü taşıyıcı' anlamına gelen Charon'u da yakından inceleme olanağı
sağlayacak.
Son 30 yıllık hesaplara göre 2274 kilometrelik çapıyla Ay büyüklüğüne yakın olan Plüton'un
uydusu Charon'un çapı, 1180 kilometre.
Amerikalı astronom Clyde Tombaugh, 75 yıl önce Arizona eyaletinde Flagstaff-Lowell
Gözlemevi sayesinde Plüton'u keşfetti. Uydu Charon'u ise yine Amerikalı astronomlar
James Christy ile Robert Harrington 1978 yılında buldu.
Kuyrukluyıldıza inmek üzere uzaya gönderilen AB'nin uzay çalışmalarının amiral gemisi
Rosetta uzay aracı da, yolculuğunu sürdürmek için haftasonunda Mars'ın çekim gücünü
bir tramplen gibi kullanmıştı.
2014'te '67P/Churyumov-Gerasimenko' adlı kuyrukluyıldıza inmesi planlanan Rosetta
uzay aracının, Kızıl Gezegen'in yörüngesinde yaklaşık 250 kilometrelik irtifada yaptığı
ikinci kritik manevra ile kuyrukluyıldızı yakalayabilmek için yeterli hıza ulaşmıştı.
Rosetta uzay aracının 2014'te ulaşmayı planladığı kuyrukluyıldıza varıncaya dek iki
kez daha Dünya yakınında yerçekimi manevrası yapması planlanıyor.
| 
